Danstherapie, in het begin geïntegreerd in de praktijk van kunsttherapie, is meer en meer een eenheid op zich gaan vormen, wegens zijn ondersteuning met actie en lichaamsexpressie.
Danstherapie is geleidelijk aan ontstaan uit een vereniging van ervaring in beweging en dans, samen met psychoanalytische theorieën, waarbij de bewegingsexpressie in relatie gebracht wordt met de onbewuste expressie van het individu. Het is door de effecten van dans op het lichaam en de persoonlijkheid van de beoefenaars te observeren dat danseressen op het idee gekomen zijn dansworkshops voor te stellen in zorgcentra. Daarnaast, heeft het werk van psychoanalytici over de werking van het onbewuste de danstherapeuten toegelaten hun praktijk te verrijken en te verfijnen dankzij een gestructureerde theoretische basis. De danstheorie ontwikkelde zich in het Westen in de jaren veertig. Het is in de Verenigde Staten dat de term dance-movement-therapy voor het eerst geformaliseerd werd toen Marian Chase officieel danstherapeute werd aan de psychiatrische kliniek Chesnut Lodge van Washington in 1946 (1).
I/ Definitie
Als we ons baseren op de Amerikaanse en Franse definities, kan de danstherapie gedefinieerd worden als de psycho-lichamelijke herstructurering door dans en beweging met als doel de mens te helpen de verschillende registers waaruit hij bestaat op harmonieuze wijze te integreren (fysiek, psychisch, spiritueel, sociaal,…)
II/ Theoretische bronnen en artistieke verwantschappen
Danstherapeuten hebben zich vooral gebaseerd op psychoanalytische theorieën (Freud, Reich, Adler, Jung en Lacan) om de theoretische basis van hun praktijk uit te bouwen (2).
Wat de artistieke verwantschap betreft, bestaan er verschillende categorieën van dans die bruikbaar zijn voor de danstherapie. In Frankrijk onderscheidt men drie stromingen, een eerste stroming uit de moderne westerse dans geeft voorrang aan de spontaniteit van de beweging, de tweede stroming afgeleid van het klassiek ballet geeft voorrang aan de esthetiek, de codering en de reconstructie van de voorgestelde bewegingen en tenslotte een derde groep, die verwijst naar de dansen met Afrikaanse roots (jazz, traditionele dansen, etc.) probeert de fundamentele ritmische structuren die onderdrukt of vergeten zijn, te reactiveren. In weerwil van deze talrijke stromingen, zijn de verschillende praktijken gestructureerd rond enkele fundamentele gemeenschappelijke principes: globaal lichaam, non-verbale communicatie, gedanste energie en beweging, ritme, tijd, ruimte… (1).
III/ Structurering van het beroep
In tegenstelling tot de Verenigde Staten waar het beroep al gestructureerd is en door de ziekenkas kan worden terugbetaald, bestaat er in Europa geen officieel diploma. Toch bieden meerdere universiteiten en privé-structuren opleidingen met diploma en is de danstherapie een aanwezige praktijk in talrijke ziekenhuizen, privé-klinieken, sociale centra…
IV/ Indicaties
Met een therapeutisch doel, als verzorgende activiteit of als begeleiding bij een
genezingsproces, de brede waaier van bestaande technieken in danstherapie laat toe een brede laag van de bevolking te bereiken op voorwaarde dat het te behandelen probleem op voorhand goed afgebakend wordt.
De danstherapie wordt in de psychiatrie beoefend, in centra voor heropvoeding of in organisaties voor lichaamszorg, in het kader van hospitalisatie of ambulant, buiten crisisperiode die de aansluiting bij de groep belemmert. Ze richt zich ook tot psychomotorische gehandicapten, meervoudig gehandicapten, tot personen die aan dementie lijden, die in geriatrische instellingen zijn opgenomen, die lijden aan ernstige ziektes of pathologie van lange duur.
Met een preventief doel, blijft het toepassingsgebied zich uitbreiden.
In het onderwijsmilieu (het aanleren van de fundamentele beginselen van beweging aan kinderen, de lichaamscreativiteit prikkelen, in groep leren werken…). In ondernemingen (preventie van fysieke blessures tijdens activiteiten waarbij zware ladingen gedragen moeten worden, teambuilding, omgaan met stress, etc.)
In sociale centra (ouderbegeleiding, preventie met betrekking tot jeugddelinquentie in stedelijk milieu).
Dr Annie Nganou
Bibliografische referenties
Vaysse, J. danstherapie : histoire, technique et théorie, opnieuw bewerkte en vermeerderde druk. Paris : L’Harmattan, 2006. 268p.
Lesage, B. La danse dans le processus thérapeutique : Fondements, outils et clinique en danse-thérapie. Ramonville Saint-Agne : Erès 2006. 375p.
